Η γενοκτονία των ιθαγενών λαών των ΗΠΑ

Η ιστορία των ιθαγενών λαών της Βόρειας Αμερικής είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη βία, την εκτόπιση και τη συστηματική εξόντωση που ακολούθησε την άφιξη των Ευρωπαίων αποίκων. Παρά το γεγονός ότι συχνά παρουσιάζεται ως «σύγκρουση πολιτισμών», στην πραγματικότητα πρόκειται για μια μακρόχρονη διαδικασία γενοκτονίας, οργανωμένη και θεσμοθετημένη από το αμερικανικό κράτος.

Οι βασικές ομάδες των ινδιάνικων φυλών

Οι ιθαγενείς των ΗΠΑ μπορούν να διακριθούν σχηματικά σε τέσσερις μεγάλες ομάδες:

Βόρειες και ανατολικές φυλές: Ιροκέζοι, Μοχώκ, Χιούρον, Τσερόκι και άλλες Φυλές των πεδιάδων και των δασών: Μοϊκανοί, Σεμινόλοι, Μαυροπόδαροι, Κρικ, Σοσόνοι, Τσεγιέν, Αράπαχο, Παόνι

Σιού: η μεγαλύτερη φυλετική ομάδα, με κοινά έθιμα και γλώσσα

Νοτιοδυτικές φυλές: Απάτσι, Ναβάχο, Χόπι

Οι Ιροκέζοι αποτέλεσαν ένωση φυλών με ανεπτυγμένο πολιτικό σύστημα, βασισμένο στη μητριαρχία. Η καταγωγή περνούσε από τη γυναίκα, η οποία συμμετείχε ενεργά στη λήψη αποφάσεων και στο Μεγάλο Συμβούλιο της φυλής.

Η κοινωνική τους οργάνωση μελετήθηκε από Ευρωπαίους διανοητές και επηρέασε θεωρητικά έργα του 19ου αιώνα σχετικά με την εξέλιξη της οικογένειας και του κράτους. Οι Ιροκέζοι κατοικούσαν γύρω από τις λίμνες Οντάριο και Ήρι, σε περιοχές των σημερινών ΗΠΑ και του Καναδά.

Μεταξύ 1776 και 1783, κατά τη διάρκεια συνεχών πολέμων, υπέστησαν συντριπτικά πλήγματα που οδήγησαν στη διάλυση της δύναμής τους.

Οι Τσερόκι εξοντώθηκαν σε μεγάλο βαθμό το 1759 στην Καρολίνα

Οι Κρικ δέχθηκαν καταστροφικά πλήγματα στη Γεωργία (1812–1814)

Οι Σιού πολέμησαν επανειλημμένα από το 1862 έως το 1891, με γνωστές συγκρούσεις στη Μινεσότα, τη Βόρεια και Νότια Ντακότα και τη Μοντάνα

Η βίαιη προέλαση των αποίκων, σε συνδυασμό με συνθήκες που παραβιάζονταν συστηματικά, ανάγκαζε τις φυλές να υποχωρούν συνεχώς προς το εσωτερικό της ηπείρου.

Η αναγκαστική μετακίνηση χιλιάδων ιθαγενών προς την Οκλαχόμα έμεινε γνωστή ως Trail of Tears. Κατά τη διάρκεια αυτής της πορείας, υπολογίζεται ότι η πλειονότητα όσων εκτοπίστηκαν πέθαναν από πείνα, κακουχίες και ασθένειες.

Σε αντίθεση με όσα παρουσιάζονται στη λογοτεχνία, οι Μοϊκανοί δεν εξαφανίστηκαν πλήρως. Αν και υπέστησαν βαριές απώλειες, μικρός αριθμός επιβιώνει μέχρι σήμερα, ζώντας σε καταυλισμούς, όπως και άλλοι ιθαγενείς λαοί.

Οι Απάτσι αντιστάθηκαν σθεναρά στην κατάληψη των εδαφών τους από το 1871 έως το 1886. Η αντίστασή τους αντιμετωπίστηκε με σφαγές, διώξεις και τελικά με τον εγκλεισμό σε καταυλισμούς στην Αριζόνα και το Νέο Μεξικό.

Η φιγούρα του Τζερόνιμο συμβολίζει αυτή την ύστατη προσπάθεια υπεράσπισης της ελευθερίας και της γης.

Η ζωή των Ινδιάνων βασιζόταν στον σεβασμό προς τη φύση. Κυνηγούσαν μόνο ό,τι χρειαζόταν για την επιβίωσή τους και θεωρούσαν τον άνθρωπο μέρος του φυσικού κόσμου, όχι κυρίαρχό του.  

Παρά τη γενοκτονία, οι ιθαγενείς λαοί δεν εξαφανίστηκαν. Σήμερα επιβιώνουν εκατοντάδες χιλιάδες απόγονοι, συχνά ζώντας σε συνθήκες κοινωνικού αποκλεισμού.

Τη δεκαετία του 1960, προσπάθειες πολιτικής οργάνωσης και ενότητας αντιμετωπίστηκαν με κρατική καταστολή, φυλακίσεις και διώξεις, αποδεικνύοντας ότι η σύγκρουση δεν ανήκει μόνο στο παρελθόν.